Адий шараитте электрик алетлерини эльнен ишлетмек керекмей. Лякин къаза вазиетинде ве хаталарны тюзетюв джерьянында эльнен чалышмакъ пек муимдир. Шунынъ ичюн де эльнен чалышмакъ ичюн муим васта олгъан эль копчеги электрик алетининъ айырылмаз бир къысмына чевирильди. Клапанларны эльнен ишлетмек ичюн эль копчеклери ичюн меним мемлекетимде энди базы стандарт детальлер бар, меселя, далгъалы эль копчеклери ве тёгерек ялпакъ эль копчеклери. Онынъ диаметрлери 50-500 мм ве 140-1000 мм, олар демирден япылалар. Кичик клапанлы эль копчеклери ичюн алюминий иритильген ве пластик дёгме де къулланмакъ мумкюн.
Электрик алетлернинъ эль копчеклерине кельгенде, меним мемлекетимде шимдики вакъытта толу стандартлар ёкъ. Электрик алетининъ умумий конструкциясынынъ башлангъыч нокътасы фаркълы олгъаны киби, къаршы копчекнинъ талаплары да фаркълыдыр.
Юксек эль сурьат нисбети олгъан эль копчеги .
Электрик алетининъ эльнен-электрик коммутация къурулышында электрик алетининъ чыкъыш моментининъ колемине ве умумий конструкторлыкъ фикирлерине коре, эльнен япылгъан сурьат нисбети 1:1 я да 1:1-ден буюк ола биле. -юксек эль сурьат нисбети деп адландырылгъан шей, эль сурьаты нисбети 1:1-ден буюк олгъаныны, умумен 1:10 ве 1:100 арасында олгъаныны анълата. Къол сурьатынынъ юксек нисбети себебинден эль копчегининъ чалышув къувети нисбетен аз, адет узьре бир къач килограмм кучь, лякин эль копчегининъ умумий айланув сайысы юксек, онлардан бинълергедже айланувгъа ете. Бу хусусиет себебинден эль копчегининъ радиусы кичик, умумен 300 мм-ден зияде дегиль; эль копчеги енгиль, эль копчегининъ къавийлиги исе эксик ола. Бойле эль копчеклери тез айланувны къолайлаштырмакъ ичюн сапларнен донатылгъан. Сапнынъ чалышувгъа тесир этеджек сюртюнмеси ве къызмасы ичюн эль копчегининъ джанлы кольмеги олмакъ керек. Джанлы корпуснынъ узунлыгъы 100 мм-ден эксик олмамакъ керек.
Алчакъ эль сурьат нисбети олгъан эль копчеги .
Алчакъ эль сурьат нисбети олгъан электрик алетлеринде ерлештирильген эль копчеклерининъ чокъусы догърудан-догъру электрик алетининъ чыкъыш валына муфта ярдымынен багълана. Бу себептен эль копчеги ичюн керек олгъан ишлев кучю нисбетен буюк, умумен онларнен юзлернен килограммгъадже ола. Дёгмелернинъ сайысы нисбетен аз, бир къач дёнюштен башлап, онларнен дёнюшке, атта юзлернен дёнюшкедже.
Къапу клапанларынынъ ве къапатув-клапанларынынъ ишлев моментининъ хусусиетлерини талиль этип, оларнынъ ишлев моментининъ къыйметлери тек ачылгъан ве къапатылгъан вакъытта энъ буюк олгъаныны, ара джерьянда исе даа алчакъ олгъаныны билемиз. Бу механизмге эсасланып, 1:1 ольчюде эльнен чалышмакъ да мумкюн. Лякин бир къач юз килограмм кучьке малик олгъан эль копчеги, бир аньде олса биле, уйгъун тедбирлерсиз эльде этмек къыйындыр. Чешит ольчюлерге коре, эль копчеги къурулышы бойле чешитлерге маликтир: 1. 1.1.
Корпус ве анахтар ярдымынен чалышкъан эль копчеги .
Клапан ачылгъан ве къапатылгъан дакъкъасында, ан къолуны узатмакъ ичюн, ступицадан тышкъа чыкъкъан копчеклер устюне бору къоймакъ мумкюн. Бу дакъкъадан сонъ керекли иш моменти тез тюше. Бу вакъытта корпусны чыкъарып, догърудан-догъру эльнен ишлетмек мумкюн.
Бундан да гъайры, анахтарнен ишлетмек мумкюн олгъан тёгерек эль копчеги бар. Клапанны ачкъан ве къапаткъан вакъытта, чалышмакъ ичюн кучь кольгесини узатмакъ ичюн, анахтар эль копчегининъ копчегине япыштырыла.
Бу тюр эль копчегининъ материалларгъа талаплары даа юксектир, тек белли бир къавийлик талабына дегиль де, белли бир къаттылыкъкъа да маликтир. Къулланылгъанда копчеклер ве копчеклерни не букмек, не де сындырмакъ мумкюн дегиль, номиналь къаттылыкъ конструкциясынынъ бу чешитинен огърашкъанда исе, конструкция эсабыны корпус я да анахтар къошулгъан сонъки шараитлерге коре япмакъ керек.
Чёкючнен ишлетильген эль копчеги .
Юкъарыда-анъылгъан корпус я да анахтарнен чалышкъан эль копчегининъ къошма алетлернинъ къулланылувы себебинден диаметри буюк олмасы шарт дегиль, эль копчегининъ агъырлыгъына да айрыджа талап ёкъ. Бу оларнынъ имтиязларыдыр. Лякин тек чалышмакъ ичюн къошма алетлер керек олгъаны ичюн, бу исе къазалар ве иляхре еринде чалышувда базы бир къолайсызлыкълар кетире, бу вакъытта мыртыкъ-типли эль копчегини къулланмакъ мумкюн.
Чёкючли эль копчеги — бу юксек-къавийликтеки эки чекюк блоки олгъан эль копчегидир. Чекич блогы муфтанен чалышалар. Клапан ачылгъанда, оператор эль копчегине тезлештирюв бере, эль копчеги исе озь кучьлю мыртыкъ блогынен муфтагъа урып, клапан ачылгъанда керек олгъан юксек айланув моментини енъе. Бир къач кере урулгъан сонъ, клапан къапакъчыгъы кетеджек. Къапалы ерлешюв клапаннынъ ачылув моментини тез эксильте.
Юкъарыда къайд этильгени киби, мыртыкълав чалышмасынен толдурылгъан эль копчеги тек мыртыкълав блогы ичюн етерли къавийликке ве къаттылыкъкъа малик дегиль де, эль копчегининъ озюнинъ де етерли агъырлыгъына малик олмакъ керек. Чёкюч арекетининъ буюклиги урулгъандаки эль копчегининъ энергиясына багълыдыр ве бу энергия (кинетик энергия) эль копчегининъ массасына ве урулгъандаки сурьаткъа мутенасыптыр.
