Маден материалларынынъ кенъ саасында тот басмагъан челик озь мукеммель коррозиягъа къаршы тургъаны ве эстетикасы ичюн юксек севиеде сечиле. Тот басмагъан челикнинъ чокъ чешитлери арасында 304 ве 316 тот басмагъан челиклер озь хусусиетлеринен къуруджылыкъ, тиббиет, ашайт, химия ве дигер сааларда муим роль ойнайлар. Истесалджылар, алыш-веришчилер ве сонъки къулланджылар ичюн бу эки материалдан къайсы бири даа къатты олгъаныны терен анъламакъ догърудан-догъру махсулатнынъ кейфиети, хызмет муддети ве масрафлар-эффективлигинен багълыдыр.

Мундеридже .
1. Химиявий теркибиндеки фаркълар къаттылыкънынъ темелини къоя [1].
(I) 304 тот басмагъан челикнинъ химиявий теркиби .
(II) 316 тот басмагъан челикнинъ химиявий теркиби .
2. Коррозиягъа къаршы турувны тенъештирюв: къаттылыкъны бельгилеген эсас факторлар .
I) Умумий муитлерде коррозиягъа къаршы турув .
(II) Махсус муитлерде коррозиягъа къаршы турмакъ .
3. Физикий чалышувны тенъештирюв: къаттылыкъкъа тесир этеджек муим тарафлар .
(I) Къавийлик ве къаттылыкъ .
(II) Юксек араретте чалышув .
(III) Алчакъ араретте чалышув .
4. Ишлев ве бакъувнынъ къаттылыкъкъа тесири .
(I) Ишлевнинъ чалышувындаки фаркълар .
(II) Теминатнынъ эсас нокъталары .
5. Мааш ве къаттылыкъ арасындаки узлашув-: насыл этип даа келишкен материалны сечип алмакъ мумкюн
(I) Маддий масрафларнынъ фаркълары .
(II) Эр тарафлама масрафлар акъкъында тюшюнмек .
Химик теркибиндеки фаркълар къаттылыкънынъ темелини къоя .
(I) 304 тот басмагъан челикнинъ химиявий теркиби .
304 тот басмагъан челик, яни 18-8 тот басмагъан челик, онынъ теркибинде 18% якъын хром (Cr) ве 8% никель (Ni) олгъаны ичюн бойле адландырылгъан. Тот басмагъан челикте хром пек муим роль ойнай. О, авадаки оксигеннен реакциягъа кирип, тот басмагъан челикнинъ устюнде къою хром оксиди къорчалайыджы пленка мейдангъа кетире биле. Бу къорчалайыджы пленка къалкъан киби олып, маден матрицасыны тышкъы коррозия муитинден семерели айыра ве бунынънен маденнинъ коррозия сурьатыны чокъ явашлата. Никель 304 тот басмагъан челикке яхшы къаттылыкъ ве ишлев хусусиетлерини бере, бу исе онынъ чешит ишлев джерьянларында чатлакъланув ихтималыны азлаштыра, айны вакъытта ода араретинде тот басмагъан челикнинъ къаттылыгъыны юксельте. Бундан да гъайры, 304 тот басмагъан челикнинъ теркибинде де аз микъдарда углерод (С), марганец (Mn), кремний (Si) ве дигер элементлер бар, олар тот басмагъан челикнинъ къавийлигине, къаттылыгъына ве ишлев хусусиетлерине белли бир дереджеде тесир этелер, амма онынъ коррозиягъа къаршы турувына нисбетен аз тесир этелер.
(II) 316 тот басмагъан челикнинъ химиявий теркиби .
316 тот басмагъан челик — 304 тот басмагъан челикнинъ оптимальлештирильген ве юксельтильген вариантыдыр. Онынъ теркибинде 16%-18% хром ве 10%-14% никельден гъайры, 2%-3% молибден (Mo) элементи де бар. Молибден элементининъ къошулма-сы сонъки левхадыр, бу исе 316 тот басмагъан челикнинъ коррозиягъа къаршы турувыны сезилерли дереджеде юксельте. Молибден тот басмагъан челиктен япылгъан пассивация пленканынъ тургъунлыгъыны арттыра биле, хусусан хлорид ионлары (Cl-) киби коррозиялы муитлернен къаршылашкъанда. Молибден хлорид ионларынен химиявий реакциягъа кирип, даа тургъун бирикме мейдангъа кетире биле, ве бунынънен хлорид ионлары тот басмагъан челик юзюндеки пассивация пленкасыны ёкъ этмесине тесирли шекильде маниа ола, къатты муитлерде тот басмагъан челикнинъ коррозиягъа къаршы турувыны чокъ юксельте. Бундан да гъайры, 316 тот басмагъан челикте никельнинъ микъдары 304 тот басмагъан челиктекиден зиядедир, бу исе онынъ коррозиягъа къаршы турувыны ве юксек араретте чалышкъаныны даа да арттыра.
Химиявий теркибининъ талили вастасынен 316 тот басмагъан челикнинъ химиявий теркиби джеэтинден 304 тот басмагъан челикке коре коррозиягъа къаршы турув потенциалы кучьлю олгъаныны корьмек къыйын дегиль, чюнки молибден къошулды, бу исе онынъ 304 тот басмагъан челикнинъ къаттылыгъы джеэтинден зияде олмасы ичюн къавий темель къоя.
Коррозиягъа къаршы турувны тенъештирюв: къаттылыкъны бельгилеген эсас факторлар
(I) Умумий муитте коррозиягъа къаршы турув .
Умумий атмосфера муитинде 304 тот басмагъан челик озь юзюндеки хром оксид къорчалайыджы пленкасынен авадаки оксиген, сув бувлары ве умумий кирлетиджилернинъ эрозиясына семерели къаршы тура биле, коррозиягъа яхшы къаршылыкъ косьтере. Меселя, шеэр биналарынынъ тышкъы диварларыны яраштырув ве ички мебель киби къулланув сценарийлеринде 304 тот басмагъан челик узун вакъыт девамында парлакъ ве янъы ола биле ве пасланмакъ къолай дегиль. Адий татлы сув муитинде 304 тот басмагъан челик де ачыкъ коррозиясыз тургъун чалышмакъ мумкюн, шунынъ ичюн о сув берюв ве дренаж бору системаларында кенъ къулланыла.
Лякин муитте базы махсус муитлер олгъанда, 304 тот басмагъан челикнинъ коррозиягъа къаршы турмасы давагъа огърайджакъ. Меселя, авада сульфидлер ве азот оксидлери киби экши газларнынъ юксек концентрациясы олгъанда, бу газлар авадаки сув бувларынен бирлешип, экши илядж мейдангъа кетиреджеклер, бу исе тот басмагъан челикнинъ 304 юзюне япышып, онынъ хром оксидинден къорчалайыджы пленкасыны яваш-яваш ёкъ этеджек, ве бунынънен ка. Бу вазиет хусусан санайы агъыр кирленювлери олгъан ерлерде чокъ расткеле.
(II) Махсус муитлерде коррозиягъа къаршы турмакъ .
Денъиз муити: Денъиз муитинде чокъ микъдарда хлорид ионлары бар, олар маден материалларына сонъ дередже коррозиягъа къаршы чыкъалар. Бу муитте 316 тот басмагъан челикнинъ имтиязлары айрыджа къайд этиле. Молибденнинъ олмасы себебинден 316 тот басмагъан челик юзюнде даа тургъун ве сыкъ пассивация пленкасыны мейдангъа кетире биле, хлорид ионларынынъ коррозиясына тесирли къаршы чыкъа. Меселя, денъиз гемилерининъ истисалында корпуснынъ бир чокъ конструктив къысымлары, денъиз суву борулары ве денъиз нефть платформаларындаки донатмалар 316 тот басмагъан челиктен файдаланалар, бу исе донатмалар узун-муддетли денъиз сувунынъ батырылмасы ве йыкъылмасы алтында даа хавфсыз ве ишанчлы чалышмакъны темин эте. Аксине, 304 тот басмагъан челик денъиз муитинде коррозиягъа зайыф къаршы турмакъта, о, тешикли коррозиягъа, ярылгъан коррозиягъа ве дигер адиселерге мейильлидир, бу исе материалнынъ хызмет муддетини чокъ къыскъарта. .
Химик муит: Химия санайыда сыкъ-сыкъ чешит кучьлю экшиликлер, кучьлю сиркелер ве кучьлю оксидлейиджи хусусиетлерге малик химиявий муитлер иштирак этелер, олар тот басмагъан челикнинъ коррозиягъа къаршы турувына сонъ дередже юксек талаплар къоялар. 316 тот басмагъан челик озь мукеммель химиявий теркиби себебинден чешит муреккеп химиявий муитлерде коррозиягъа яхшы къаршы турмакъны сакълап ола. Меселя, кварц экшилиги, хлорид экшилиги ве фосфор экшилиги киби экши муитлерде 316 тот басмагъан челик белли бир концентрацияда ве араретте коррозиягъа даянып ола, 304 тот басмагъан челик исе бу экши муитлерде коррозиягъа нисбетен зайыф къаршы турмакъта. Хлорид ионлары олгъан химиявий иляджларнен чалышмакъ керек олгъан базы вакъиаларда, меселя, хлор-алкалий санайыда 316 тот басмагъан челик энъ яхшы сечимдир. .
304 ве 316 тот басмагъан челиклернинъ чешит муитлердеки коррозиягъа къаршы турувыны даа интуитив шекильде тенъештирмек ичюн, биз ашагъыдаки эксперименталь малюматларны къулланып, тасвир этемиз:
| Этраф муитнинъ чешити . | Эксперименталь девр . | 304 тот басмагъан челикнинъ коррозиясы (мм/йыл) | 316 тот басмагъан челикнинъ коррозия тезлиги (мм/йыл) |
| Умумий атмосфера муити . | 1 йыл . | 0.001 - 0.005 | 0.001 - 0.003 |
| 500 мг/млн хлорид ионларынынъ концентрациясы олгъан денъиз суву муитини импульслемек | 1 йыл . | 0.1 - 0.5 | 0.01 - 0.1 |
| 10%-ли кварц экшилиги иляджы, арарети 50 градус | 1 йыл . | 0.5 - 1.5 | 0.1 - 0.5 |
Джедвель малюматларындан ачыкъ корюнгени киби, умумий атмосфера муитинде 304 ве 316 тот басмагъан челикнинъ коррозия тезлиги алчакъ, амма 316 тот басмагъан челикнинъ коррозия тезлиги 304 тот басмагъан челикнинъ коррозия тезлигинден бираз эксиктир; махсус муитте, меселя, импульс денъиз суву муити ве кальций экшилиги иляджы муити киби, 316 тот басмагъан челикнинъ коррозия тезлиги 304 тот басмагъан челикнинъ коррозия тезлигинден эп эксиле, онынъ коррозиягъа къаршы турув имтианы исе пек эмиетлидир. .
Хуляса оларакъ, коррозиягъа къаршы турув джеэтинден, материалларнынъ къаттылыгъыны бельгилеген эсас фактор олгъан 316 тот басмагъан челик умумий муитте 304 тот басмагъан челикке бенъзеген чалышувыны косьтере, амма махсус муитте 316 тот басмагъан челик, озь уникаль химиявий теркибинен, коррозиягъа къаршы турувны да косьтере3. демек, бу махсус муитлерде 316 тот басмагъан челикнинъ хызмет муддети даа узун оладжакъ ве къатты оладжакъ.
Физикий чалышувны тенъештирюв: къаттылыкъкъа тесир этеджек муим тарафлар
(I) Къавийлик ве къаттылыкъ .
Къаттылыкъ ве къаттылыкъ джеэтинден 316 тот басмагъан челик 304 тот басмагъан челиктен бираз яхшыдыр. 316 тот басмагъан челикнинъ теркибинде никель ве молибден элементлери зияде, онынъ кристалл къурулышы исе зияде сыкъ ве атомлар арасындаки багъланув къувети зияде къавийдир, бу исе оны юксек къаттылыкъ ве къаттылыкъкъа малик эте. Конкрет малюматлар 304 тот басмагъан челикнинъ чекильме къаттылыгъы умумий оларакъ 515-795МПа арасында, сынъырланув къаттылыгъы исе 205МПа якъын олгъаныны косьтере; 316 тот басмагъан челикнинъ чекильме къаттылыгъы исе 585-895 МПа-гъа ете биле, сынъырланув къаттылыгъы исе 240 МПа якъындыр. Бу демек ки, айны тышкъы кучь алтында 316 тот басмагъан челикнинъ деформациясы ве сынмасы аз ола. Меселя, юксек басымлы бору ёлларында, басымлы савутларда ве иляхре, зияде басымгъа ве агъырлыкъкъа даянмакъ керек олгъан базы санайы донатмаларында 316 тот басмагъан челикнинъ къулланылувы донатманынъ хавфсызлыгъыны ве тургъунлыгъыны даа яхшы темин эте биле, хызмет ве материалнынъ етерли къаттылыгъы себебинден пейда олгъан бозукълыкъ хавфыны эксильте биле. донатмалар.
(II) Юксек араретте чалышув .
Юксек араретли муитлер акъкъында айткъанда, 316 тот басмагъан челик де 304 тот басмагъан челиктен яхшы чалышкъаныны косьтере. 304 тот басмагъан челикнинъ юксек араретке къаршы турмасы сынъырлыдыр. Умумен, онынъ энъ юксек иш арарети 870 градускъа якъындыр . Бу арареттен юксек олгъанда, 304 тот басмагъан челикнинъ механик хусусиетлери яваш-яваш эксиледжек, къаттылыгъы эксиледжек, къаттылыгъы зайыфлашаджакъ, атта оксидленюв ве деформация ола биле. Лякин молибденнинъ олмасы себебинден 316 тот басмагъан челикнинъ юксек араретте даа яхшы тургъунлыгъы бар. 316 тот басмагъан челик юксек араретлерде яхшы къавийлик ве къаттылыкъны сакълап ола, онынъ энъ юксек иш арарети исе 1200-1300 градускъа ете биле . Нефть химиясындаки чатлакъ фурунлары ве электростанциялардаки котёл борулары киби базы юксек-араретли санайы сааларында бу донатмалар чалышкъан вакъытта юксек арарет ве юксек басымнынъ къатты шараитлерине даянмакъ кереклер. 316 тот басмагъан челик озь мукеммель юксек араретли перформансынен узун муддетли юксек араретли муитлерде донатмаларнынъ тургъун чалышувыны темин эте биле, материалларнынъ перформансы бозулгъаны себебинден донатмаларны сыкъ-сыкъ денъиштирмек кереклигини эксильте, донатманынъ къаттылыгъыны ве истисал семерелилигини чокъ юксельте биле.
(III) Алчакъ араретте чалышув .
Алчакъ араретли муитлерде материалларнынъ чалышув къабилиети де сынала. 316 тот басмагъан челикнинъ теркибинде никель чокъча, бу исе оны алчакъ араретли муитлерде даа яхшы къаттылыкъкъа малик эте. 304 тот басмагъан челикнен тенъештирильгенде, 316 тот басмагъан челик, меселя, сувлу азотлы муитлерде (-196 градус ) киби, сонъ дередже алчакъ араретлерде де яхшы эйиленюв ве урулма къаттылыгъыны сакълап ола ве сынъырсыз чатлакъларгъа мейиль бермей. Бу хусусиет 316 тот басмагъан челикни алчакъ араретли муитте чалышмакъ керек олгъан базы донатмаларда, меселя, сувландырылгъан табиий газны (СПГ) сакълав ве ташув донатмаларында кенъ къулланмагъа меджбур эте. Бу донатмаларда материал сонъ дередже алчакъ араретлернинъ сынавына даянмакъ керек. 316 тот басмагъан челикнинъ алчакъ арареттеки мукеммель чалышмасы узун муддетли алчакъ араретте чалышкъан вакъытта донатманынъ хавфсызлыгъыны ве ишанчлылыгъыны темин эте биле, алчакъ араретлерде материалнынъ сынъырсызлыгъы себебинден акъызма киби хавфсызлыкъ къазаларынынъ огюне кече, ве бунынънен онынъ алчакъ араретлерде къаттылыкъ устюнлигини акс эте. .
Къаттылыкъ ве къаттылыкъ, юксек араретте чалышув ве алчакъ араретте чалышув киби физик хусусиетлерни тенъештирмекнен, 316 тот басмагъан челикнинъ бир чокъ джеэттен 304 тот басмагъан челиктен устюн олгъаныны корьмек мумкюн. Бу мукеммель физик хусусиетлер 316 тот басмагъан челикке чешит муреккеп иш шараитлеринде расткельгенде материалнынъ бутюнлигини ве чалышув стабильлигини даа яхшы сакъламагъа имкян бере, ве бойлеликнен, о, къаттылыкъ джеэтинден устюн ола.
Ишлев ве бакъувнынъ къаттылыкъкъа тесири .
(I) Ишлевнинъ чалышувындаки фаркълар .
Ишлев джерьянында 304 тот басмагъан челик ве 316 тот басмагъан челик чешит ишлев перформансларыны косьтере. 304 тот басмагъан челикнинъ ишлев перформансы яхшы, онынъ къаттылыгъы нисбетен алчакъ, кесюв, букюв, штамплав, кьайнакьлав киби чешит ишлев амелиятларыны япмакъ къолай. Ишлев вакътында 304 тот басмагъан челиктен чыкъарылгъан ишнинъ къаттылашув адисеси нисбетен зайыф ола, бу исе ишлев джерьяныны тегиз ве ишлевнинъ фиятыны нисбетен алчакъ эте. Меселя, биналарны яраштырув санайында 304 тот басмагъан челиктен сыкъ-сыкъ чешит дюльбер перронлар, перронлар ве дигер махсулатлар япалар. Онынъ яхшы ишлев перформансы бу махсулатларны дизайнернинъ иджадыны омюрге кечирмеге къолайлаштыра.
Аксине, 316 тот басмагъан челик нисбетен юксек къаттылыкъкъа малик ве онынъ теркибинде иритильген элементлернинъ, хусусан молибденнинъ юксек олгъаны ичюн, оны ишлемек къыйын. Кесик ве кьайнакьлав джерьянында 316 тот басмагъан челикке зияде энергия керек ола, алет исе нисбетен тез эскире, шунынъ ичюн ишлевнинъ фияты арта. 316 тот басмагъан челикни кьайнаткъанда, кьайнакь джерьянынынъ параметрлерини даа къатты козетмек керек, бойледже, кьайнакьта чатлакълар ве тешиклер киби къусурларнынъ огюне кечмек керек. Бу къусурлар материалнынъ коррозиягъа къаршы турувына ве механик хусусиетлерине тесир этип, махсулатнынъ къаттылыгъыны эксильте биле. Лякин лазерли кесювнинъ илери технологиясы ве махсус кьайнакь материалларыны къулланув киби ишлев технологиясынынъ токътамайып илерилемесинен 316 тот басмагъан челикнинъ ишлев къыйынлыкълары белли бир дереджеде енгиллештирильди. .
(II) Теминлев нокъталары .
304 тот басмагъан челик олсун, 316 тот басмагъан челик олсун, догъру бакъылса, онынъ хызмет муддети узатыла ве къаттылыгъы юксельтиле биле. Эр кунь къулланувда тот басмагъан челик юзюни кескин шейлернен тырнамакътан къачынмакъ керек, бойледже, онынъ юзюндеки пассивация пленкасына зарар кельмез ве коррозиягъа кетирмез. 304 тот басмагъан челик ичюн базы махсус муитлерде нисбетен зайыф коррозиягъа къаршы тургъаны себебинден, оны кучьлю экшиликлер ве кучьлю сиркелер киби коррозия муитлеринен тесирлешювден мумкюн къадар къачынмакъ керек. Эгер тенкъидий алда тийсе, оны вакътында темиз сувнен чайкъамакъ ве устюндеки дымлыкъны къуру сильмек керек. 304 тот басмагъан челикни темизлегенде, оны йымшакъ ювгъан мадде ве йымшакъ къумачнен сильмек мумкюн, теркибинде хлорид ионлары олгъан ювгъан мадделерни къулланмакътан къачынмакъ керек, чюнки хлорид ионлары онынъ юзюне коррозия кетире биле. .
316 тот басмагъан челик ичюн, о, коррозиягъа къаршы кучьлю къаршылыкъ косьтерсе де, узун-муддетли къулланув вакътында да даима бакъылмакъ керек. Хусусан денъиз я да химиявий муитлерде къулланылгъан тот басмагъан челиктен япылгъан 316 донатмалар ичюн онынъ устюнде коррозия аляметлери олмагъаныны даима тешкермек керек. Эгер енгиль коррозия олса, оны джылтыратув, пассивация ве иляхре ёлларнен тюзетмек мумкюн.Бунынънен берабер, коррозия муити донатмагъа кирип, материалгъа даа да коррозия кетирмесин деп, донатманынъ яхшы тыгъынчланув характеристикасына малик олмасыны темин этмек керек. Теминлев вакътында да 316 тот басмагъан челикке зарар кетирген темизлейиджи мадделер ве алетлерни къулланмакътан къачынмакъ керек.
Мааш ве къаттылыкъ тиджарети-: Даа келишкен материалны насыл сечип алмакъ мумкюн
(I) Маддий фияты фаркъы .
316 тот басмагъан челикнинъ теркибинде къыйметли молибден ве нисбетен юксек никель олгъаны ичюн, онынъ истисал фияты 304 тот басмагъан челиктен баягъы зиядедир. Базар малюматларына коре, шимдики маден материаллары базарында 304 тот басмагъан челикнинъ фияты 15-20 бинъ юань/тоннагъа якъын, 316 тот басмагъан челикнинъ фияты исе 20-30 бинъ юань/тоннадыр. Конкрет фият базарнынъ арз ве талабына, хаммалнынъ фияты денъишмелерине ве дигер факторларгъа коре денъишеджек. Бу демек ки, материалларны буюк колемде сатын алгъанда, 316 тот басмагъан челиктен файдаланув ширкетнинъ материал масрафларыны арттырыр. Къатты масрафлар идареси олгъан базы лейхалар ичюн 316 тот басмагъан челикнинъ къулланылувы бюджеттен зияде ола биле.
(II) Эр тарафлама масрафлар акъкъында тюшюнмек .
304 ве 316 тот басмагъан челиклерни сечип алгъанда, тек материалнынъ фияты дегиль де, хызмет муддети, хызметнинъ фияты ве аваленинъ джоюлувыны да козь огюне алмакъ керекмиз. Денъиз муитинде 304 тот басмагъан челикнинъ коррозиягъа къаршы турувы зайыф ве оны сыкъ-сыкъ тамир этмек ве денъиштирмек керек, бу исе чалышмамакъ вакътыны джойгъаны себебинден паалыдыр. 316 тот басмагъан челикнинъ бирлик фияты юксек олса да, о, коррозиягъа къаршы кучьлю къаршылыкъкъа малик ве узун-муддетли къулланув ичюн алчакъ бакъув фияты бар, умумий фияты да яхшыдыр. Азыкъ ишлеме санайында 304 тот басмагъан челик коррозиягъа къаршы етерли къаршылыкъ олмагъанындан коррозиягъа огъраса, ашайт хавфсызлыгъы боюнджа къазаларгъа себеп олмакъ къолай ве ширкетнинъ икътисадиятына ве итибарына зарар кетире. Демек, адий муитлерде, сынъырлы бюджетлерде ве алчакъ коррозиягъа къаршы турув талапларында 304 тот басмагъан челик ихтияджларны къаршылай биле; океанлар ве химиявий мадделер киби къатты муитлерде, къаттылыкъ ве хавфсызлыкъ талаплары къатты олгъанда, 316 тот басмагъан челик паалы олса да, эм эр тарафлама масрафлар, эм де узун-муддетли файдалар ичюн биринджи сечимдир. Эр эки материалнынъ да озь имтиязлары ве эксикликлери бар. Амелий къулланувларда къулланув муитини ве бюджетни бирлештирмек, эйи ве ярамай тарафларыны ольчеп бакъкъан сонъ къарарлар къабул этмек керек.





