1. Къол клапанларынынъ догъру чалышмасы .
Къол клапаны — донатмаларда ве алетлерде кенъ къулланылгъан клапаннынъ бир чешитидир, оны сап ве эль копчеги ишлете. Умумен, сап ве эль копчегининъ саат тарафындан айланмасы къапатув ёнелишинде, саат тарафындан аксине айланмасы исе ачылув ёнелишинде бельгилене. Лякин базы клапанларнынъ ачылув ве къапалув ёнелишлери юкъарыдакилерге къаршыдыр, шунынъ ичюн чалышмаздан эвель ачылув ве къапалув аляметлерини тешкермеге дикъкъат этинъиз.
Къол клапанлары ичюн сап ве эль копчегининъ колеми адий ишчи кучюне коре уйдурыла. Онынъ ичюн клапанны къулланувда операторгъа рычаглар ве узун анахтарлар ярдымынен клапанны ачмагъа ве къапатмагъа рухсет берильмегени козьде тутула. Айны вакъытта эль копчегининъ сап узунлыгъы ве диаметри 320мм-ден эксик олса, тек бир адам чалышмагъа рухсет этиле; диаметри 320 мм-ге мусавий я да ондан зияде олгъан эль копчеги эки адамгъа берабер чалышмагъа имкян бере, я да бир адамгъа уйгъун рычагнен (умумий алда узунлыгъы 0,5 м-ден эксик) чалышмагъа имкян бере . Лякин диафрагмалы клапанлар ве -маден олмагъан клапанларнынъ чалышмасы ичюн рычаглар я да узун анахтарлар къулланмакъ къатты ясакъ этиле, оларгъа клапанларны зияде кучь я да кучьнен къапатмакъ мумкюн дегиль.
Базы операторлар эль клапанларыны ишлетмек ичюн рычаглар ве узун анахтарлар къулланмагъа алышкъанлар. Олар къапатув кучю не къадар буюк олса, о къадар яхшы, деп тюшюнелер, амма бу ойле дегиль. Бу клапангъа эрте зарар кетиреджек, атта къазагъа кетиреджек. Амелий иш исбатланды ки, урулма-типли эль копчегинден гъайры, клапанны пек буюк ве кучьлю ишлетмек эль копчеги ве сапкъа къолайлыкънен зарар кетирмек, клапаннынъ сапыны ве тыкъынты юзюни тырнамакъ, атта тыкъынты юзюни эзмек мумкюн. Экинджиден, эгер эль копчеги ве сап зарарлангъан я да гъайып олгъан олса, оларны вакътында донатмакъ керек, ерлештирильген анахтарларны къулланмакъ мумкюн дегиль.
Къапу клапанлары ве глобус клапанлары киби клапанлар ичюн, сонъунадже къапатылгъанда я да ачылгъанда (яни тюбюндеки олю меркез я да юкъары олю меркез), оларны 1/4 — 1/2 айланувгъадже айландырмакъ керек, бойлеликнен, чалышув вакътында тешкерюв къолай олсун, бойлеликнен, Клапанны бурмакътан къачынмакъ керек.
Буюк диаметрли кобелек клапанлары, къапу клапанлары ве токътатувы клапанлары, базылары исе айланма клапанларнен донатылгъан. Айланма клапаннынъ вазифеси — кириш ве чыкъыш арасындаки басым фаркъыны мувазене этмек ве ачув моментини эксильтмектир. Ачылгъанда башта айланма клапанны ачмакъ керек, сонъра исе буюк клапанны ачмакъ керек.
Був клапаныны ачмаздан эвель, конденсациялангъан сувны чыкъармакъ ичюн, боруны эвельден къыздырмакъ керек. Сув мырылдамасы ве клапангъа ве донатмагъа зарар кельмесин деп, оны яваш-яваш ачмакъ керек.
Шарикли клапанларны, кобелекли клапанларны ве тыкъынтылы клапанларны ачкъанда ве къапаткъанда, клапан сапынынъ уст юзюндеки оюкъ кечитке параллель олгъанда, бу клапаннынъ толусынен ачыкъ алда олгъаныны косьтере; клапаннынъ сапы 90 градус солгъа я да сагъгъа айлангъанда. Оюкъ каналгъа перпендикуляр олгъанда, бу клапаннынъ толусынен къапалы алда олгъаныны косьтере. Базы шарикли клапанлар, кобелекли клапанлар ве тыкъынтылы клапанлар каналгъа параллель анахтарнен ачыла, вертикаль олгъанда исе къапатыла. Учь-ёллу ве дёрт-ёллу клапанларнынъ ишини ачув, къапатув ве кери къайтув бельгилерине коре япмакъ керек, арекетли сапны исе иш биткен сонъ чыкъармакъ керек.
Къапу клапанлары ве таразылы дроссель клапанлары ичюн бутюнлей ачыкъ я да бутюнлей къапалы косьтергич ерини тешкерип, ерлештиринъиз. Котерильген саплы къапу клапанлары ве шар клапанлары да озьлерининъ толусынен ачыкъ ве толусынен къапалы ерлерини хатырламакъ кереклер, бойлеликнен, толусынен ачыкъ олгъанда, олю нокътагъа урулмамакъ кереклер. Клапан толусынен къапалгъанда, сызгъыч ве бельги ярдымынен къапатув къысмы тюшкенини я да ябанджы шейлерге къаршы тургъаныны тапмакъ мумкюн, бойлеликнен, авале чыкъармакъ мумкюн.
Янъы ерлештирильген бору ёлларында ве донатмаларда ички кир ве кьайнакь балласты чокъ. Адет узьре ачыкъ олгъан эль клапанынынъ тыкъынты юзюне кир къолай япышмакъта. Юксек-сурьатлы муит бу ябанджы шейлерни ювып ташламакъ ичюн, сонъра яваштан къапатмакъ ичюн, бираз ачыкъ усулны къабул этмек керек.
Базы эль клапанлары къапатылгъан сонъ, арарет тюше ве клапан кичиле, бу исе тыкъынты юзюнде кичик аралыкълар пейда эте ве сув акъып чыкъа. Бойлеликнен, оны къапаткъан сонъ, келишкен вакъытта кене къапатмакъ керек.
Клапаннынъ догъру чалышмасы клапаннынъ хызмет муддетине догърудан-догъру тесир эте.
2. Клапанны ишлетмек ичюн мукъайтлыкъ .
Клапанны ишлетюв джерьяны да клапанны тешкерюв ве ишлетюв джерьяныдыр. Лякин клапанны ишлеткенде ашагъыдаки шейлерге дикъкъат этинъиз.
Юксек араретли клапан. 200 градустан зияде арарет котерильгенде, болтлар къыздырув ярдымынен созуладжакъ, бу исе клапанны къолайлыкънен сыкъ япылмагъан алда япар. Бу вакъытта болтларны «сыджакъ-тартмакъ керек», ве буны сыджакъ-тартмакъ вакътында клапаннынъ толусынен къапалы алда япмакъ меслеат дегиль, бойлеликнен, клапаннынъ сапы сонъра устюне чыкъып, ачылмасын.
2Сыджакълыкъ 0 градустан ашагъы олгъан мевсимде , клапанлар бузлап, чатлакъланмасын деп, конденсациялангъан сувны ве тургъан сувны чыкъармакъ ичюн, був ве сувны токътаткъан клапанлар ичюн клапанларнынъ отургъыч тыкъынтыларыны ачмагъа дикъкъат этинъиз. Изоляцияны тургъан сувны чыкъарып оламагъан клапанларгъа ве аралыкъларнен чалышкъан клапанларгъа тёлемек керек.
3Къаплама бези зияде-сыкъылмамакъ керек, клапан сапынынъ эгильмели чалышмасы укюм сюрмек керек (къаплама бези не къадар сыкъ олса, о къадар яхшы, бу клапан сапынынъ эскирювини тезлештиреджек ве иш моментини арттырыр, деп тюшюнмек янълыштыр). Къорчалав чарелери олмагъанда, басым астында толдурыджыларны денъиштирмек я да къошмакъ мумкюн дегиль.
4Операция вакътында динълев, къокъу, корюв, токъунув ве иляхре ёлларнен расткельген аномаль адиселернинъ себеплерини дикъкъатнен талиль этинъиз ве оларны озюнъиз чезсенъиз, вакътында ёкъ этинъиз; эгер оны чезмек ичюн тамирджи керек олса, тамир вакътыны кечиктирмектен къачынмакъ ичюн, оны зорлама.
5Операторнынъ махсус журналы я да язув дефтери олмакъ керек, чешит клапанларнынъ, хусусан базы муим клапанларнынъ, юксек арарет ве юксек басымлы клапанларнынъ ве махсус клапанларнынъ, шу джумледен онынъ ёллав алетлерининъ чалышувыны язып алмагъа дикъкъат этмек керек. Къусурларны, тедавийлев усулларыны, денъиштирильген детальлерни ве иляхре къайд этмек керек. Бу материаллар операторларнынъ озьлери, тамирджилер ве истисалджылар ичюн пек муимдир. Ачыкъ месулиетлери олгъан махсус журналнынъ тешкиль этильмеси идаренинъ пекитильмесине ярдым эте.
3. Клапанны сакълав ве бакъув .
Сакълав ве бакъувнынъ макъсады — клапангъа зарар кельмемек я да сакълав вакътында кейфиетни эксильтмектир. Аслында, догъру сакъланмамакъ клапанларнынъ зарарланувынынъ муим себеплеринден биридир.
Клапанларны тертипли тутмакъ керек. Кичик клапанларны рафларгъа къоймакъ керек. Анбарнынъ табанында буюк клапанларны темиз ерлештирмек мумкюн. Оларны раатсызлангъан алда джыймакъ олмаз, фланец багъланув юзю ернен алякъада олмамакъ керек. Бу тек эстетика ичюн дегиль де, клапанны зарардан къорчаламакъ ичюн дедир.
Янълыш сакъланув ве ишлетильмегени, эль копчеклери сынгъаны, клапан саплары эгри олгъаны, эль копчеклери ве клапан саплары арасындаки беклев гайкаларынынъ бошагъаны ве гъайып олгъаны ве иляхре себебинден бу керексиз джоюмлардан къачынмакъ керек.
Къыскъа вакъыт ичинде къулланылмайджакъ клапанлар ичюн электрохимик коррозия ве клапан сапына зарар кельмесин деп, асбест къапламасыны чыкъармакъ керек.
Анбаргъа янъы кирген клапанларны тешкермек керек. Эгер ташув вакътында ягъмур суву я да кир кирсе, оларны сакъламаздан эвель темизлемек керек.
Клапаннынъ кириш ве чыкъыш ерини, кир кирмесин деп, мум кягъыт я да пластик листнен къапатмакъ керек.
Атмосферада паслана бильген клапаннынъ ишлев юзюни къорчаламакъ ичюн пасланувгъа къаршы-ягънен къапламакъ керек.
Тышкъы клапанлар ягъмургъа - ве тозгъа къаршы линолеум я да брезент киби шейлернен къапланмакъ керек. Клапан сакълангъан анбарны темиз ве къуру тутмакъ керек.
4. Клапанны къулланув ве бакъув .
Теминатнынъ макъсады — клапаннынъ омюрини узатмакъ ве ишанчлы ачылув ве къапалувны темин этмектир.
Клапан сапынынъ йипи сыкъ-сыкъ клапан сапынынъ гайкасына сюртюне. Ягъламакъ ичюн бираз сары къуру ягъ, молибден дисульфиди я да графит тозу сюртмек керек.
Сийрек ачылмагъан ве къапатылгъан клапанлар ичюн, тутулмамакъ ичюн, клапан сапы йиплерине ягъ къошмакъ ичюн, эль копчегини даима айландырынъыз.
Тышкъы клапанлар ичюн ягъмур, къар, тоз ве пас олмасын деп, клапаннынъ сапына къорчалайыджы гильза къошмакъ керек.
Эгер клапан механик джеэттен арекетке азыр олса, редукторны вакътында ягъламакъ керек.
Клапанны эр вакъыт темиз тут.
Клапаннынъ башкъа къысымларынынъ бутюнлигини эр вакъыт тешкеринъиз ве сакъла- нъыз. Эгер эль копчегининъ беклев гайкасы тюшсе, о, толусынен донатылгъан олмакъ керек ве оны догъру къулланмакъ мумкюн дегиль. Акс алда, о, клапан сапынынъ юкъары къысмынынъ дёрт тарафыны таптап, яваш-яваш координациянынъ ишанчлылыгъыны джойып, атта чалышмайджакъ.
Башкъа агъыр шейлерни тутмакъ ичюн клапангъа таянма, клапан устюнде турма.
Клапаннынъ сапыны, хусусан резина къысымны сыкъ-сыкъ сильмек керек, тознен кирленген ягъны янъысына денъиштирмек керек, чюнки тознынъ теркибинде къатты къалдыкълар бар, олар резина ве клапан сапынынъ юзюни къолайлыкънен кийелер ве хызмет муддетине тесир этелер.
5. Клапанларнынъ къапламасыны бакъув .
Къаплама догърудан-догъру клапанны якъкъан ве сёндюргенде акъкъан анахтар тыгъынчларынен багълыдыр. Эгер къаплама чалышмаса ве акъызмагъа себеп олса, клапан да, хусусан мочевина бору ёлунынъ клапаны да чалышмайджакъ, чюнки арарет нисбетен юксек, коррозия зияде зарарлы, къаплама исе эскирмеге мейильлидир. Кучьлю бакъув къапламанынъ омюрини узатмакъ мумкюн .
Клапан заводдан чыкъкъанда, упаковканынъ эластиклигини темин этмек ичюн, оны, адет узьре, акъызмасыз статик басым сынавындан кечирелер. Клапанны боругъа къойгъан сонъ, арарет ве башкъа себеплер себебинден экстравазация пейда ола биле. Бу вакъытта къаплама безининъ эки тарафындаки гайкаларны вакътында беклемек керек. Къаплама озь эластиклигини ве тыкъылув къабилиетини джоймасын деп, оны пекитинъиз.
Клапанларнынъ базы къапламаларында молибден дисульфид ягъы бар. Бир къач ай къулланылгъан сонъ, уйгъун ягълав ягъыны вакътында къошмакъ керек. Къапламаны къошмакъ керек олгъаны тапылгъанда, онынъ тыкъылув перформансыны темин этмек ичюн, уйгъун къапламаны вакътында къошмакъ керек.
6. Клапанларнынъ узатма къысымларыны бакъув .
Клапанны ачкъан ве къапаткъан вакъытта башта къошулгъан ягълав ягъы гъайып олмагъа девам этеджек, арарет, коррозия ве башкъа факторларнынъ тесири иле берабер ягълав ягъы да къурумагъа девам этеджек. Онынъ ичюн клапаннынъ узатма къысмыны сыкъ-сыкъ тешкермек керек, ягъ етишмегени тапылгъанда, оны вакътында толдурмакъ керек, бойледже, ягълав маддеси етишмегени себебинден агъырувы артмасын, бу исе эгильмез узатма я да тыкъынты бозукълыгъына кетире.
7. Клапан ягъыны эндирюв вакътында бакъув .
Клапан ягълангъанда, ягъ эндирюв меселеси чокъ вакъыт козьге алына. Ягъ акъызув пистолетине якъы т тёкюльген сонъ, оператор клапан ве ягъ акъызув багъланув режимини сечип ала, сонъра ягъ акъызув амелиятыны беджере. Эки вазиет ола: бир тарафтан, ягъ тёкюльмеси аз, ягъ тёкюлюви исе етерли дегиль, ягълав маддеси етишмегени себебинден тыкъынты юзю тездже эскире. Дигер тарафтан, ягъны зияде инъекция этмек исрафкъа кетире. Себеби шунда ки, клапан типининъ категориясына коре чешит клапанларнынъ тыкъынты къабилиетини догъру эсапламакъ мумкюн дегиль. Клапаннынъ колемине ве чешитине коре тыкъынты къабилиетини эсапламакъ мумкюн, сонъра исе акъылгъа сыгъгъан микъдарда ягъ акъызмакъ мумкюн.
Клапанны ягълагъанда, басым меселеси чокъ вакъыт козьге алына. Ягъ инъекциясы амелиятында ягъ инъекциясы басымы тёпе ве вадийлер арасында даима денъише. Эгер басым пек алчакъ олса, тыгъынч акъса я да чалышмаса, басым пек юксек олса, ягъ эндирюв порты тыкъылса, герметик къаттылашса я да тыгъынч алкъасы клапан топу ве клапан плёнкасынен бекленильген олса. Умумен, ягъ эндирюв басымы пек алчакъ олгъанда, эндирильген ягъ эксериетле клапан бошлугъынынъ тюбюне акъып кете, бу исе, адет узьре, кичик къапу клапанларында ола. Эгер ягъ акъызув басымы пек юксек олса, бир тарафтан ягъ акъызув форсункасыны тешкеринъиз, эгер ягъ тешиги тыкъылгъан олса, оны денъиштиринъиз; дигер тарафтан, эгер ягъ къаттылашкъан олса, темизлейиджи сувны къулланып, чалышмагъан тыкъынты ягъыны дефаларджа йымшатынъыз ве онынъ ерине янъы ягъ тёкюнъиз. . Бундан гъайры, тыкъынтынынъ чешити ве тыкъынты материалы да ягъ тёкюльме басымына тесир эте. Чешит тыкъынты шекиллеринде ягъ эндирюв басымлары чешит ола. Умумен, къатты тыгъынчлар ичюн ягъ эндирюв басымы йымшакъ тыгъынчлар ичюн басымдан зияде ола.
Клапанны ягънен толдургъанда, коммутатор ериндеки клапаннынъ проблемасына дикъкъат этинъиз. Шарлы клапан, адет узьре, техник хызмет вакътында ачыкъ алда ола. Махсус шараитлерде оны бакъмакъ ичюн къапатмакъ сечиле. Башкъа клапанларгъа ачыкъ ерлер киби бакъмакъ мумкюн дегиль. Ягъ тыкъынты алкъасы боюнджа тыкъынты оюгъыны толдурмакъ ичюн, къапу клапаныны техник хызмет вакътында къапатмакъ керек. Эгер оны ачсалар, тыкъынты ягъы догърудан-догъру акъынты каналына я да клапан бошлугъына тюшип, къалдыкъларгъа себеп оладжакъ.
Клапан ягълангъанда, ягъ эндирюв тесири меселеси чокъ вакъыт козьге алына. Ягъ акъызув амелиятында басым, ягъ акъызув колеми ве коммутаторнынъ ери эписи нормальдир. Лякин клапан ягъыны эндирювнинъ тесирини темин этмек ичюн, базыда клапан топу я да къапунынъ юзю тенъ ягълангъаныны тасдыкъламакъ ичюн, ягълав тесирини тешкермек ичюн клапанны ачмакъ я да къапатмакъ керек ола.
Ягъны эндиргенде, клапаннынъ корпусында сув чыкъарув ве тыкъынты басымынынъ енгиллештирильмеси меселесине дикъкъат этинъиз. Клапан басымы сынавындан сонъ, тышкъы араретнинъ артмасы себебинден, къапалы бошлукънынъ клапан бошлугъындаки газ ве дымлыкъ басымы артаджакъ. Ягъ акъызылгъанда, ягъ акъызувнынъ тегиз кечмеси ичюн башта басымны бошатмакъ керек. Ягъ эндирильген сонъ, къапалы бошлукътаки ава ве дымлыкъ толусынен денъише. Клапан бошлугъынынъ басымыны вакътында енгиллештиринъиз, бу да клапаннынъ хавфсызлыгъыны кефалет эте. Ягъ тёкюльген сонъ, къазаларнынъ огюне кечмек ичюн, дренаж ве басымны енгиллештирюв пробкасыны мытлакъ бекленъиз.
Ягъны эндиргенде, ягънынъ бир тюрлю чыкъышы меселесине дикъкъат этинъиз. Адий ягъ акъызувда ягъ акъызув портына энъ якъын олгъан ягъ чыкъарув еринде башта ягъ, сонъра алчакъ нокътагъа, ниает, юксек нокътагъа чыкъарыла ве ягъ бирер-бирер чыкъарыла. Эгер о, къаиделерге риает этмесе я да ягъ чыкъармаса, бу тыкъынты олгъаныны исбатлай, ве оны вакътында темизлей.
Ягъны эндиргенде, клапаннынъ диаметри ве тыкъынты алкъасынынъ отургъычынынъ ювулгъаныны козетинъиз. Меселя, шарикли клапанлар ичюн ачыкъ ернинъ къарышыкълыгъы олса, диаметрнинъ догъру ве бекленильгенини тасдыкъламакъ ичюн ачыкъ ернинъ сынъырлайыджысыны ичериге ерлештирмек мумкюн. Сыныкъны низамламакъ тек ачув я да къапатув ерининъ пешинден кетмек мумкюн дегиль, оны бутюнлей бакъмакъ керек. Эгер ачув ери тегиз олса, къапатув ери исе еринде олмаса, клапан къатты къапалмаз. Айны шекильде, эгер ерлештирюв еринде олса, ачыкъ ернинъ ерлештирильмесини де козь огюне алмакъ керек. Клапаннынъ догъру кошеде кетмесини темин этинъиз.
Ягъ тёкюльген сонъ, ягъ тёкюльген ерни мытлакъ къапатынъыз. Ягъ инъекциясы еринде кирлернинъ кирмесинден, я да липидлернинъ оксидленювинден къачынынъыз, пасланувдан къачынмакъ ичюн къапакъны -пасланувгъа къаршы ягънен къапламакъ керек. Оны невбеттеки амелиятта къулланмакъ мумкюн олсун деп.
Ягъны инъекция япкъанда, келеджекте нефть махсулатларыны сыралы ташувда конкрет меселелернинъ конкрет ишленмесини де козь огюне алмакъ керек. Дизель ве бензиннинъ чешит кейфиетлерини козь огюне алып, бензиннинъ ювулув ве парчаланув къабилиетини козь огюне алмакъ керек. Келеджек клапан чалышувында, бензин сегментининъ чалышувына расткельгенде, эскирювнинъ огюне кечмек ичюн, ягъны вакътында толдурынъыз.
Ягъны акъызгъанда, клапаннынъ сапындаки ягъны акъызгъаныны козьден кечирменъиз. Клапаннынъ валында тайгъан гильза я да упаковка бар, оны да, иш вакътында сюртюв къаршылыгъыны эксильтмек ичюн, ягълангъан алда тутмакъ керек. Эгер ягълавны темин этмек мумкюн олмаса, электрик ярдымынен чалышкъанда айланув моменти артаджакъ, эльнен чалышкъанда исе эскирген къысымлар агъыр оладжакъ.
Базы шарикли клапанлар окъларнен бельгиленген. Эгер инглиз тилинде FIOW язысы олмаса, бу орталыкънынъ акъынты ёнелишине истинад оларакъ дегиль де, тыкъынты отургъычынынъ ёнелишидир, клапаннынъ озь-озюни-бошатув ёнелиши исе къаршыдыр. Адий шараитлерде эки-ерлик муурленген шарикли клапаннынъ эки тарафлама акъынты ёнелишине малик ола.
Клапанны бакъкъанда электрик башына сув киргенине ве онынъ ёллав механизмине дикъкъат этинъиз. Хусусан ягъмурлы мевсимде ягъмур сувунынъ ичине кирмеси. Бири — узатма механизмини я да узатма валынынъ гильзасыны пасландырмакъ, экинджиси исе — къышта бузламакъ. Электрик клапаны чалышкъанда айланув моменти пек буюк олсун, ве узатма къысымларынынъ зарарланмасы двигателнинъ юксизленмесине себеп оладжакъ я да зияде-айланув моментини къорчалав чалышмайджакъ ве электрик чалышмасы омюрге кечирильмейджек. Кочюрильме лафнынъ къысымлары зарарлангъан, оларны эльнен ишлетмек мумкюн дегиль. Ашыры-момент къорчалавы чалышкъан сонъ, эльнен чалышувны да коммутация этмек мумкюн дегиль. Зорнен ишлетмек ички иритильген къысымларгъа зарар кетиреджек.
Клапанларны бакъувгъа ильмий мунасебетнен бакъмакъ керек, бойлеликнен, клапанларны бакъув иши истеген эффектке ве къулланув макъсадына ирише биле. Ишлеп чыкъарув нормаль чалышсын, чалышмамакъ вакътыны эксильтсин ве икътисадий файданы арттырсын деп, клапанлар джеэтинден бу учь шейни япмакъ керек:
1. Клапанларны догъру сечип алмакъ — бу темельдир.
2. Энъ муими — клапанны догъру къулланмакъ.
3. Догъру бакъув – бу кефалеттир.
