Эл копчеклери — санайы ве граждан техникасында кенъ къулланылгъан идаре этюв компонентлеридир. Оларны догъру къулланмакъ донатмаларнынъ хавфсыз чалышмасы ве чалышув семерелилигини юксельтмек ичюн пек муимдир. Бу макъаледе чалышув адымлары, къулланув сценарийлери, хавфсызлыкъны теминлев ве иляхре талиль этиле ве амелиятчылар ичюн амелий ёлбашчылыкъны темин этмек ичюн керчек малюматлар бирлештириле.
Мундеридже .
1. Къол копчегинен чалышувнынъ эсас джерьяны .
(I) Къол копчегининъ къурулышы ве принципи .
(II) Стандарт иш адымлары .
2. Чешит сценарийлерде эль копчеги къулланув .
(I) Санаий саадаки эсас иш нокъталары .
(II) Граждан объектлеринде къулланув хусусиетлери .
3. Къол копчегини къулланувнынъ хавфсызлыгъы ве бакъувы .
(I) Иш лемек хавфсызлыгъынынъ характеристикалары .
II) Даима бакъмакъ .
Къол копчегинен чалышувнынъ эсас джерьяны .
(I) Къол копчегининъ къурулышы ве принципи .
Эл копчеги копчек дискинден, копчектен ве багълайыджы кольмектен ибарет. О, рычаг принципине таянып, адам кучюни айланув моментине чевире, алетни айдамакъ ичюн. Копчек дискининъ колеми ве материалы ишлев теджрибесине тесир эте. Меселя, диаметри 200 мм олгъан маден эль копчеги 150 мм моделге коре, иш кучюни 30% эксильте биле; юзюндеки анти-тайма докъумасы ишнинъ тургъунлыгъыны темин этмек ичюн сюртюнювни 25% арттырмакъ мумкюн.
(II) Стандарт иш адымлары .
-иш лемектен эвельки тешкерюв: Къулланмаздан эвель, эль копчеги ве бирлештирюв къысымлары бош ве деформациягъа огърамагъаныны, юзюнинъ темиз ве ягъсыз олгъаныны тасдыкъламакъ керек. Саа статистикасына коре, эль копчеклерининъ 80%-и бош багъланувлардан пейда ола. Стандарт тефтиш донатмаларнынъ чалышмама хавфыны 40% эксильте биле.
Ишни башламакъ: «къапатмакъ ичюн саат тарафындан, ачмакъ ичюн исе саат тарафындан аксине» принципине риает этип, эль копчегини даимий сурьатнен айландырынъыз. Тедкъикъатлар шуны косьтере ки, даима сурьатнен чалышув эль копчегининъ хызмет муддетини 20% узатмакъ ве бир аньде юксек айланув моменти себебинден компонентлернинъ зарарланувындан къачынмакъ мумкюн.
Мевкъий ерлештирюв ве беклев: макъсадлы ерине кельген сонъ, базы эль копчеклерини ерлештирюв штифтлери я да беклев гайкаларынен пекитмек керек. Химия заводындан алынгъан амелий малюматлар бойле косьтерди: беклев алетини къуллангъан сонъ, донатманынъ чалышувында хата 15%-тен 5%-ке тюшти.
Чешит сценарийлерде эль копчеги къулланув .
(I) Санаий саадаки эсас иш нокъталары .
Нефть-химия ве энергетика санайында авале къапатув-клапанлары ве низамлайыджы клапанлар ичюн эль копчеклери сыкъ къулланыла. 300 мм диаметрли юксек-басымлы эль копчегини мисаль оларакъ алсакъ, иш кучюни 50-80Н・м идаре этмек керек. Артыкъча-моментнен чалышмакъ клапаннынъ акъмасы хавфыны 4 кере арттырыр. Бойле вазиетлерде агъыр маденден япылгъан эль копчеклери сыкъ къулланыла, олар агъырувыгъа къаршы туралар ве юксек басымгъа даяналар. .
II) Ватандашлыкъ объектлеринден файдаланувнынъ хусусиетлери .
Сув ве дренаж системалары ве лифтлерни бакъув киби граждан сценарийлеринде ишлевнинъ къолайлыгъына даа чокъ дикъкъат айырыла. Меселя, янгъын гидрантынынъ эль копчеги 90 градус тез-ачылгъан конструкцияны къабул эте, оны 3 саниеде ачмакъ ве къапатмакъ мумкюн; енгиль пластик эль копчегининъ иш къувети тек 10-20Н・м, бу исе эр куньки бакъув ичюн къолайдыр.
| Къулланув сценарийлери . | Къол копчегининъ чешити . | Иш кучюнинъ диапазоны (Н・м) | Типик иш вакъты . |
| Нефть химиясы клапанлары . | Агъыр маденден япылгъан эль копчеги . | 50 - 80 | 15 - 30 саниеде |
| Сув берюв ве сув чыкъарув борулары . | Енъиль пластик эль копчеги . | октябрь куню 2019 с. | 5 - 10 саниеде |
| Янгъын сёндюрюв ичюн авале кесюв- | Тез-чыкъарув эль копчеги | 30 - 50 | 3 - 5 саниеде |
Къол копчеклерининъ хавфсызлыгъы ве оларны бакъув .
(I) Иш лемек хавфсызлыгъынынъ характеристикалары .
Юксек-сурьатнен айлангъан эль копчегини ишлеткенде, хавфларнынъ огюне кечмек ичюн эльван киймек къатты ясакъ этиле. Статистикагъа коре, эль яраланув къазаларынынъ 60%-и къанунсыз эльван киймектен пейда ола. Юксекликте чалышкъанда, кадрларнынъ хавфсызлыгъыны темин этмек ичюн, хавфсызлыкъ йиплерини къулланмакъ керек.
II) Даима бакъмакъ .
Эр черикте эль копчегининъ эскиргенини ве сыкълыгъыны тешкермек ве оны эр йыл ягъламакъ тевсие этиле. Челик заводындан кельген малюматлар стандартлаштырылгъан хызмет эль копчегининъ орта хызмет муддетини 5 йылдан 8 йылгъадже арттырмакъ мумкюн олгъаныны косьтере, бу исе донатмаларны денъиштирювнинъ фиятыны семерели шекильде эксильте.
Санаий интеллектнинъ инкишафынен, эль копчеклери келеджекте басым датчиклерини, айланув моментини козетювни ве дигер функцияларны бирлештирмек мумкюн, бу исе иш малюматларынынъ акъикъий-вакъыттаки кери багъланувына ве хаталар акъкъында хабердарлыкъкъа иришмек ичюн, донатмаларны идаре этмекнинъ хавфсызлыкъ ве интеллект севиесини даа да юксельтмек мумкюн. Эль копчеклерини къулланув ве оларны бакъув усулларыны догъру менимсемек донатмаларнынъ тургъун чалышувыны теминлемек ве хавфсызлыкъ хавфларыны эксильтмек ичюн буюк эмиетке маликтир.
